Dostępność:Wysyłka w 24 godziny

Obejrzyj spis treści w pliku PDF

Genetyka, nauka zajmująca się zmiennością organizmów oraz dziedzicze­niem, czyli przekazywaniem przez rodziców swoich cech potomstwu, uległa w trakcie swojego rozwoju podziałowi na kilka dziedzin. Jednym z jej głów­nych nurtów jest genetyka klasyczna zajmująca się prawidłowo­ściami przenoszenia cech na potomstwo, a drugim -genetyka mole­kularna odnosząca się do sposobu kodowania informacji genetycznej i jej realizowania.

Rozwój genetyki klasycznej wiąże się z powstaniem tzw. genetyki populacyjnej opisującej prawa przekazywania genów w populacjach oraz badającej metodami statystyki matematycznej, głównie analizy wariancji i regresji, przekazywanie cech - nie tylko jakościowych, ale przede wszystkim, ważnych z hodowlanego punktu widzenia, cech ilościowych — organizmów ży­wych. Największym osiągnięciem genetyki populacyjnej było rozszerzenie na całą populację rozważań, które wcześniej dotyczyły pojedynczych osobników, i uznanie zjawiska równowagi genetycznej za podstawową właściwość popula­cji. Metodami genetyki populacyjnej bada się przyczyny występowania natu­ralnych i sztucznych zmian równowagi genetycznej oraz warunki sprzyjające jej stabilizacji. Dlatego właśnie genetyka populacyjna jest podstawową dzie­dziną ukazującą nowe kierunki m.in. w hodowli selekcyjnej drzew leśnych. Zmienność, będąca podstawą przyszłej selekcji i spodziewanego efektu hodow­lanego, jest jednym z nielicznych czynników wpływających na efekty produkcji biologicznej. Skala zróżnicowania cech populacji źródłowych jest bardzo słabo rozpoznana, niemniej jednak, pomimo trudności wynikających z długo­wieczności drzew, zagadnieniom tym poświęca się coraz więcej badań i do­świadczeń.

Dziedziczenie jest rozumiane jako przenoszenie informacji genetycznej z rodziców na potomstwo, a proces ten w zależności od miejsca, gdzie się do­konuje, jest określany jako dziedziczenie chromosomowe (mendlowskie) lub pozajądrowe (cytoplazmatyczne). Przedstawiona w skrypcie tematyka obejmuje tylko prawa rozmnażania generatywnego odnoszące się do dziedziczenia chro­mosomowego w organizmach diploidalnych, jakimi są drzewa.

Niniejszy skrypt przedstawia ponadto, w sposób ogólny, zmienność wewnątrzgatunkową oraz zasady tworzenia programów selekcyjnych populacji drzew leśnych, a także określa rolę, jaką w tych programach odgrywają do­świadczenia proweniencyjne. W zamiarach autora powinien on stać się istot­nym uzupełnieniem wykładów z przedmiotu „Nasiennictwo, szkółkarstwo i selekcja drzew leśnych" dla studentów Wydziału Leśnego Akademii Rolni­czej w Krakowie.